top of page

Dag mensen, 23 mei verschijnt mijn roman Wat liefde kan doen. Ik heb er geen klap zin in. Wil je een bak vuil over me heen storten omdat je vind dat ik gemeen en harteloos ben, dan kan dat via bakvuil@succes.nl
Mijn verhaal is verre van uniek: er zijn véél te veel mensen die soms bijna exact hetzelfde hebben doorleeft. Ik hoop dat mijn boek deze ervaring voor ons allemaal wat minder eenzaam kan maken. 

Dit boek verschijnt in samenwerking met stichting Het Verdwenen Zelf

Wat kan je doen als je hier middenin zit?

Surf zsm naar hetverdwenenzelf.org. Lees de boeken (echt. Koop ze en lees ze. Het is pittig, maar het gaat je bevrijden.) 
Neem op een verantwoorde manier afstand (zie: Hoe kom je eruit?
Praat erover, het liefst met andere ervaringsdeskundigen. We zijn met velen, ook al lijkt dat soms niet zo. De enige weg uit deze hel is er dwars doorheen. Samen maken we het lichter. Wil je ergens over praten, je verhaal of ei kwijt, kan je me mailen: lotte.elisabeth.kok@gmail.com. Het kan een tijdje duren voordat ik je antwoord - maar ik lees en antwoord graag. (Nogmaals: bagger kan naar bakvuil@succes.nl, of door 'Geef' te smsen naar 4333.)

Wat kan ik doen als ik vermoed dat iemand in mijn omgeving hier doorheen gaat?

De voornaamste tip is: wordt een hond of kat. Oordeel weinig, blijf erbij, lik hun gezicht als je ze weer ziet. 
Als je niet letterlijk kan veranderen in een hond of kat, zou ik zeggen: het belangrijkste wat je kan doen, is af en toe vragen hoe het gaat, en luisteren naar het antwoord. Hun gevoel erkennen! En zeggen: "Goh, dat lijkt me zwaar, wat vervelend voor je." Dat lijkt klein, maar het is van levensbelang. 
Neem het serieus. Kijk eens naar de Intimate Partner Homicide Timeline van Jane Monckton Smith. Probeer er met anderen over te praten als je iets herkent. 

Zie ook:

Podcast 'Zij is van Mij', over de staat van femicide in Nederland 
CBS-onderzoek naar dwingende controle 

Safe Women, voor als je nú hulp nodig hebt 

Wat liefde kan doen: nawoord van Iris Koops 

Dwingende controle komt vaak voor: meer dan 800.000 Nederlanders van 16 jaar en ouder maken dit
jaarlijks mee, blijkt uit prevalentieonderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum
(WODC) en het CBS.
Kenmerkend voor dwingende controle is dat het geweld eenzijdig is: het kent een duidelijke
pleger en slachtoffer. De kern van dwingende controle is psychisch geweld, al kan seksueel of fysiek
geweld er ook onderdeel van zijn. De pleger onderwerpt het slachtoffer aan een vrijheidsbeperkend
regime van dagelijks vernederen, isoleren, manipuleren, bedreigen, denigreren, lastig vallen,
intimideren en controleren.

Stichting het Verdwenen Zelf biedt psycho-educatie en herstelgerichte hulp voor slachtoffers van
dwingende controle in alle relatievormen, en kennis en expertise voor professionals.
De nood onder slachtoffers is groot; vanuit de overheid wordt er op het gebied van herstellen van
psychisch geweld niets aangeboden. Daarom richtte ik in 2013 het Verdwenen Zelf op. De
stichting ontvangt geen subsidie of bijdragen van fondsen en is vooral afhankelijk van donaties.
De naam van het Verdwenen Zelf slaat op het effect dat structurele psychische mishandeling heeft
op hen die het jarenlang moeten ondergaan. Stukje bij beetje wordt iemands persoonlijkheid
afgebroken, bewerkt en vervaagd, of verhinderd om zich naar eigen inzicht te ontwikkelen.
Het Verdwenen Zelf ondersteunt duizenden slachtoffers via een uitgebreid dienstenaanbod. De
workshops en de (werk)boeken helpen slachtoffers om de regie op hun eigen leven gaandeweg terug
te krijgen. Daarnaast is een netwerk van behandelaren aan de stichting verbonden, waar slachtoffers
terecht kunnen voor gespecialiseerde hulp.
Een kernelement van de visie van het Verdwenen Zelf is dat bij dit type mishandeling een morele
stellingname essentieel is. Als iemand je structureel mishandelt, dan is dat verkeerd. De
verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de pleger, niet bij het slachtoffer. Helaas komt ‘victim blaming’
veel voor bij dit type mishandeling, door de pleger zelf maar ook door omstanders. Doordat
dwingende controle nog vrij onbekend is en plegers een subtiel spel van manipulatie spelen, keren
veel omstanders zich van het slachtoffer af. Hij of zij wordt dan als de pleger gezien.


Deze omkering vormt de kern van de mishandeling. Plegers van dwingende controle hebben vaak
(trekken van) narcisme of psychopathie. De pleger heeft nauwelijks of geen empathie en dus ook geen
berouw of spijt. Er is juist een verkapt verwijt aan het slachtoffer, die de mishandeling zelf veroorzaakt
zou hebben. Plegers weten hun slachtoffers ervan te overtuigen dat zij de eigenlijke schuldige zijn. Ze
zeggen: ‘Ik moet jou zo behandelen, omdat jij…’ Dat idee, dat je zelf de oorzaak bent van de
mishandeling, wordt vervolgens geïnternaliseerd. Zeker voor kinderen die opgroeien onder zo’n ouder
is de impact enorm. Maar ook volwassenen die een relatie aangaan met een dergelijke pleger (die in
het begin heel charmant lijkt), komen vaak in die fuik terecht en raken beschadigd.
Veel slachtoffers raken geïsoleerd en zijn alleen nog maar bezig om binnen de relatie te overleven.
Het ‘abnormale’ is voor hen de norm geworden en zonder hulp en duiding van buitenaf is het heel
moeilijk om uit de relatie los te kunnen breken. Ze zijn eraan gewend om altijd op het ergste
voorbereid te moeten zijn, om altijd afwegingen te moeten maken omdat het eigen gedrag grote
consequenties kan hebben. Om altijd op eieren te moeten lopen, te leven met dagelijkse
onvoorspelbaarheid en denigrerende opmerkingen die als ‘zorg’ worden gebracht.


Juist door die complexiteit wordt de aard van deze mishandeling vaak niet herkend, niet door het
slachtoffer zelf én niet door de hulpverlener. Mensen komen vaak met een enigszins verwarrend

verhaal, omdat ze zelf niet goed begrijpen waar ze mee te maken hebben. Ze zien de oorzaak van hun
symptomen niet en denken dat het aan henzelf ligt.
Daarom vinden wij het heel belangrijk dat wij al meer dan tien jaar bestaan: als veilige haven met
duidelijke informatie en een breed aanbod waarmee we het herstel faciliteren. Veel slachtoffers
hebben er al een jarenlange zoektocht opzitten.
Wij zijn blij dat Lotte Kok, die in een relatie zat waarin zij ernstig psychisch en emotioneel
mishandeld werd, op onze website stuitte. Naast haar intelligentie en ‘niet pluis’-gevoel had ze ook een
extern anker nodig om haar koers weer te hervinden. Met haar indringende getuigenis kan ze de vele
slachtoffers die nog in verwarring zitten houvast bieden en inspireren zichzelf te onttrekken aan een
destructieve relatie.


Iris Koops, maart 2024

Wat liefde kan doen: Mijn werk
bottom of page